ERİŞİM / Ses ve Görüntü / VO-IP

Voice over IP ve VoIP Protokolleri:
IP Üzerinden Ses İletimi ve Protokolleri:

VoIP,  mevcut telefon şebekeleri,  intranet, internet ve WAN bağlantılarındaki ses ve verinin birleşmesiyle birlikte yönetim maliyetlerini düşüren aynı zamanda servis ve gelir fırsatları yaratan ve kullanım kolaylığı sağlayan bir teknolojidir. Voice Over IP (VoIP) en basit anlamda, telefon görüşmelerinin (ses aktarımının) klasik bakır teller (telefon) yerine bilgisayarların kullandığı veri ağları (IP protokolü) üzerinden yapılabilmesi olarak tanımlanabilir. VoIP aslında bir süredir büyük firmalar ya da kuruluşlar tarafından kendi içlerindeki haberleşmeyi hem hızlandırmak hem de ucuza getirmek amacı ile kullanılmaktadır.

VoIp teknolojisinin üzerinde kurulduğu temel kavram, bağlantı ağlarının iletim esnasında verileri sayısallaştırılması ve bu sayısallaştırılmış verinin belirli ölçüdeki paket yada kısımlara bölünerek taşınmasıdır. Bu durum VoIP teknolojisinin bakır teller üzerinde iletilen normal telefon görüşmelerine olan bir üstünlüğü olarak kabul edilmektedir. Bunun yanısıra, veri iletimi esnasında aradaki bağlantının sürekli açık kalma zorunluluğunun olmaması her iki taraftaki bilgisayarları meşgul etmez ve başka bağlantıların kurulabilmesine olanak tanır. Son kullanıcı terminallerinin yönetimi ve ağ üzerine bütünleştirilmeside bu sayede basitleşmiştir. Geleneksel devre anahtarlamalı telefon ağları ses trafiğini taşımak üzere her görüşme için konuşma yapılıp yapılmadığına bakmaksızın bütün bir kanal ayırmakta ve ağ bant genişliğini verimsiz bir şekilde kullanmaktadır. Ayrıca bu bağlantılarda hem ses hem de görüntü taşımak istenirse iki ayrı ağ bağlantısına yatırım yapılması gerekmektedir (overlay networks). Dolayısı ile bu iki ağı yönetmesi zor ve yatırım maliyetleri yüksek olmaktadır. Bu durumda, kullanıcıya tek çoklu hizmet veri servislerinin devreye girmesi yani IP ağlarında ve internet de kullanılan paket teknolojileri ile çözüme gitmek veri akışı ve kullanılabilirliği bakımından oldukça cazip bir konuma gelmiştir. VoIP kullanımının dört farklı şekli olabilir:

• Bilgisayardan bilgisayara: Bu halen birçoğumuzun kullandığı MSN Messenger tarzı anında mesajlaşma (instant messages) programları ile bu iş için özel olarak üretilmiş programlar ile yapılmaktadır. Bu durumda ihtiyacımız olan ürünler mikrofon, hoparlör, ses kartı ve bir internet bağlantısından oluşacaktır. Kablonet ya da ADSL gibi bağlantılar hızlı olmaları nedeniyle tercih edilmelidir.
  
  
• Bilgisayardan telefona: Bu durumda da yine bir programa ihtiyaç duyulacaktır. Program bedava olarak bulunabilmesine karşın dakika başına görüşme için küçük bir ücret ödenmesi gerekir.
  
  
• Telefondan bilgisayara: Bazı firmalar telefondan bilgisayarların aranabileceği bazı telefon kartları geliştirmişlerdir. Ancak bu sistemin kullanılabilmesi için aranan bilgisayarda ilgili firmanın sağlayacağı programın kurulmuş olması gerekir.
  
  
• Telefondan telefona: Bu durumda ise kullanıcılar kısa mesafedeki bazı merkezi telefonları aramakta ve daha sonra IP üzerinden uzun mesafedeki diğer abonlere yönlendirilmekteler. Böylece görüşmeler daha ucuza mal olmaktadır.

Günümüzde büyük hacimli firmalar ile daha küçük çaplı firmalar  örneğin KOBİ’ler, merkez ofisleri ile branch ofisleri arasında da WAN bağlantıları üzerinden VoIP teknolojisi kullanabilmektedirler. VoIP kullanımının, kullanıcılara getirmiş olduğu avantajlardan söz etmek gerekirse:

• Ses kalitesi
• Birlikte işleyebilirlik
• Public Switched Telephone Network (PSTN) bağlantıları ile entegre olabilme
• Güvenlik: SSL gibi şifreleme ve L2TP tünelleme teknolojileri VoIP sinyallemesini ve trafik akışının devamını etkin ve güvenli bir şekilde gerçekleştirir. 

• Etkili bir maliyet indirimi
• Üretkenliğin ve ölçeklenebilirliğin arttırılması
• Servis sağlayıcılar için gelirlerini arttırma fırsatı
• Bilgisayar teknolojileri sayesinde, uzaklığı yada bölgesi fark etmeksizin, görüşmelerin kayıt edilmesi, iki kullanıcının görüşmesi esnasında üç yada daha fazla kullanıcının görüşmeye katılabilmesi ve/veya konferans görüşme şeklinin oldukça basitleştirilmesi

şeklinde özetlenebilir.

VoIP ağı.

VoIp teknolojisinde, IP ile uyumlu veri aktarımının gerçekleşebilmesinde, iletişim halinde daha doğrusu veri paketleri alış verişinde bulunan bulunan iki yada daha fazla makinenin aynı dili konuşabilmesi için  bazı protokollere ihtiyaç vardır. VoIP için kullanılan 4 adet ana protokolller ve bunların kullandığı bazı codec ve decoder lar mevcuttur. Bunlar:

• H.323:  Bir çok kod barındırmaktadır. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (International Telecommunications Union, ITU) tarafından geliştirilmiştir. LAN bağlantılarında çoklu ortam (multimedia) konferanslarını sağlayan orijinal protokoldür. Standart olarak noktadan noktaya iletişim ve çoklu konferans sağlar. H.323 dört adet mantıksal bileşen bulundurur: Terminaller, gateway ler, gatekeepers lar ve Multipoint Control Units (MCU) ler. Terminaller, gateway ler ve Multipoint Control Units (MCU) ler son noktalar olarak bilinmektedir.
  
  
• Session Initiation Protocol (SIP): Bu temel olarak internet üzerinden telefon görüşmeleri için geliştirilmiş olup H.323 ile kıyaslandığında boyut olarak daha küçük ve kullanımı daha basittir. IETF nin VoIP için belirlediği standarttır. SIP, uygulama katman kontrol protokolüdür ve bir veya daha fazla katılımcının oturum oluşturması, değiştirmesi ve sonlandırması amaçlıdır. SIP mimarisi HTTP (client-server protocol) ile benzerdir.
  
  
• Media Gateway Control Protokol (MGCP):  Cisco ve Telcordia tarafından hazırlanmıştır ve çağrı kontrol elementleri arasındaki iletişim (Call Agents veya Media Gateway) ve telefon gateway leri içindir. MGCP bir kontrol protokolüdür ve spesifik adreslere gönderilen media bileşenlerinin komutlaması ile IP telefon ve gatewaylerin görüntülenebilmesi için merkezi koordinatör görevi görür.
  
  
• The Media Gateway Control Protocol (Megaco), IETF ve ITU-T (ITU-T Recommendation H.248) ortak iştiraki ile ortaya çıkmıştır. Ayrışık çoklu ortam gatewaylerinde gerçekleştirilen ortamsal (media) görüşmelerin çağrı kontrolünün bölünmesine olanak sağlar ve fiziksel olarak çağrı elementlerinin kontrolünü geçekleştirir.